Gebroken Wit

Gebroken wit from Rudy Goes on Vimeo.

Theatergroep Morrend Volk leeft nog.  Velen denken dat we op stervens na dood zijn, maar ‘t is niet zo. We werken naarstig verder. Velen zitten er op te wachten, velen hebben er al van gehoord: ons nieuw project: ‘Gebroken Wit’ gaat in 2009 van start.

Een stukje van mij, voor u .... maar vooral voor uw kleuters.

Tegen mij kan je praten...

Mijn stukje trots deze maand: een stuk voor en door pubers, van mij, voor u ...

Zondag 27 april 2008, 15 uur
Theaterzaal Roxy, Stationsstraat 29 Temse
Gemeentelijk Cultuurcentrum Temse
03 710 12 70 cultuur@temse.be

prinsen en prinsessen

Daar stonden ze opeens, nog geen 5 meter van mij verwijderd: voltallig, in een rijtje, precies voor op de foto: prins Filip, prinses Mathilde, hun zoontje en ‘t dochtertje. Nietsvermoedend was ik de niet onaardig ogende bodyguard gepasseerd, een man in deftig pak voor één of andere deftige bedoening, dacht ik. En nietsvermoedend stond ik met mijn collega’s en mijn directeur te babbelen. Zij leken daar al even nietsvermoedend niets te doen, dacht ik. ‘t Was feest op school en ik bracht de broodjes naar de plaats waar er gedanst zou worden. En toen, patat: daar stonden ze. Mijn collega’s leken in het niets te verdwijnen en ook al is mijn interesse voor het koningshuis nihil te noemen, ik voelde hoe mijn pupillen zich automatisch verwijdden en het deftig tafereeltje scanden in die paar luttele seconden dat ze daar voor mij leken te poseren: Zij lachtte, hield haar handen beschermend om mijn ... ik bedoel haar dochter, die blond en verlegen bloosde, naast haar broertje, net Goran, even oud en even schattig in hetzelfde jasje, ik bedoel allebei die kleintjes in hetzelfde rare, ouderwetse, bruine jasje en Filip leek geschminkt, zo bruin, of was hij wezen skieën? En zij was zwanger, dacht ik te zien. (Stond dat in de boekjes, dat ze opnieuw zwanger was?) Ze kwamen nader, want Elisabeth zou mee dansen, net als al die gewone, moderne kindjes die daar haastig vanuit het gangpad weg getrokken werden door moeders met al even grote pupillen als ik. Ik bleef scannend staan en zag mijn directeur, deftig, haastig de koningskinderen naar mij toe leiden. Maar ik week niet. Ze konden mooi langs mij passeren, dacht ik, nietsvermoedend. Maar nee, prinsenkinderen mogen dan wel in doodnormale scholen dansen, ze nemen niet dezelfde wegen en zeker niet dezelfde ingang ... die lag achter mij. Dat begreep ik pas toen ik Filips bruine overjas (assortie met zijn gezicht) met mijn neus kon voelen. Ik deinsde achteruit, verlegen om zoveel lompigheid (vooral ten opzichte van mijn directeur). Gods wegen zijn echter ondoorgrondelijk want daar achter mij, had hij een paal voorzien die mij aardig de uitwijkmogelijkheid versperde. Om dat uitverkoren gezin de weg vrij te geven moest ik dus vier meter de andere kant op. Vier meter in hun volle zichtbaarheid, vier meter onhandig struikelen met benen gehuld in groen en zwart gestreepte kousen. Die staken fel af met die bruine protocol-jasjes van vader en kinderen en ik vroeg mij af, terwijl ik excuserend overliep, wat Mathilde daarvan zou denken, van die kousen....

Spiegeltje spiegeltje 2

Zegt hij: “Eeeeeek, jakkes, je hebt je nagels gelakt!”
Zeg ik: “Eh ... ja, mooi hé?”
Zegt hij: “Neee, niet mooi! Bah, ik hou daar niet van.”
Denk ik: “So?”
Zegt hij uren later: “Zeg, ik blijf maar naar die nagels kijken!”
Zeg ik: “Zeg jong, heb jij nog nooit gelakte nagels gezien?”
Zegt hij: “maar jawel, maar van jou had ik dat niet verwacht. En waarom rood? Wie heeft ooit bepaald dat vrouwen rode vingertoppen moeten hebben?”
Zeg ik: “Dat is toch van alle tijden en in elke cultuur dat vrouwen zich mooi maken, zich verven ...”
Schreeuwt hij: “Mannen! Mannen hebben dat bepaald!!!!!”
Zeg ik niets meer. Als mannen schreeuwen dat mannen bepalen hoe ik denk en voel dan zwijg ik beter want wat ik ook zeg: ik ben voorgeprogrammeerd, vandaar dus die gelakte nagels.

Lees ik (terug in Tom Lanoye’s ‘Schermutselingen’): “Het lot in moslimfundamentalistische samenlevingen is verre van rooskleurig. Ik weet alleen niet of het per se minder rooskleurig is dan de terminale eetstoornissen, de ontploffende borstvergrotingen, de averechtse liposucties en de fout gelopen jukbeencorrecties die bon ton zijn bij de westerse vrouw. Toegegeven, zij bezit op zijn minst de illusie - en de mannen om haar heen nog meer dan zij - dat zij de vrijheid heeft om onze cultuurkwalen te ondergaan of niet. Vrijheid is heel wat, als je nog maar veertig kilo weegt, of de siliconen van je tieten naar je tenen zijn gelekt, terwijl je op straffe van spot en verwaarlozing, ook nog steeds de helft van je budget kunt spenderen aan lippenstift, oogschaduw, stormbestendige kapsels, wonderbra’s, stilettohakken en de nieuwste snit van rok en top. Allemaal in de hoop je plaats te handhaven in de kutorde, ergens tussen plastic barbiepop en gefotoshopte Nicole Kidman in. De westerse vrouw en haar uiterlijk Het is maar wat je een onderdrukkende huls wilt noemen.”

Denk ik: Tom toch, ik liep net zo hoog met je op! Mogen we even? Willen jullie mannen, even jullie mond houden als het over onze vrijheden gaat? Willen jullie vrouwen met haar op hun benen, een slonzig kapsel en zwarte randen onder haar nagels, mij goed, maar laat ons dan ook de keuze of we dat voor jullie over hebben. Zelfs de zogenaamde nieuwe mannen denken het dus voor ons te moeten doen: denken, voelen en kiezen. Ik weet dat het best ontgoochelend moet zijn, heren, maar ik lak mijn nagels niet voor jullie, noch om een plaats te verwerven in die zogenaamde kutorde. Ik doe het omdat zowel het lakken als het zien van korte roodgelakte nagels mij een aangenaam, vrolijk én esthetisch gevoel geeft. Het is een ritueel waarin ik mezelf die aandacht geef die ik vind verdiend te hebben. Lange nagels met witte randen vind ik bijvoorbeeld lelijk, maar geen haar op mijn hoofd die er ook maar aan denkt de caissière wijsneuzig op haar onvrijheden te wijzen terwijl ze met zichtbaar plezier naar haar tikkende, grijpende, blinkende Franse manicure zit te gluren. Dat zijn de geneugten van ons leven, jongens, waar sommigen onder jullie bitter weinig van snappen. Daarom dragen jullie ook blauwe sokken onder een bruine broek met een zwarte trui ... Jullie goed recht. Je hoort mij ook niet beweren dat vrouwen dat voor jullie beslist hebben. Ha nee!

Ik geef toe dat smaken verschillen en neuroses ook. Juffrouw anorexia heeft veel meer op het oog dan dat esthetisch genot en Lolo Ferrari zag er inderdaad nogal ... hoe zal ik het zeggen: ‘overdreven’ uit, maar wees dan consequent in je redenering: schaf de godsdienst af omdat er fundamentalisten bestaan en zeg dat de vrijheid van godsdienst slechts een illusie is.

Een grote beslissing

Vandaag hebben wij een grote beslissing genomen: we verbouwen niet, we verhuizen niet, we schilderen alles gewoon opnieuw.
Zo.
Dat lucht op !

Spiegeltje spiegeltje

Ja, het is toch al een beetje aan mij te zien: de tol van de tijd en de stress, de vele onderbroken nachten, de talrijke wasbeurten, de zepen, de Dettol en detergenten, kortom het ‘grondig’ leven met kinderen. Dat zet zich vast, in beperkte mate weliswaar, maar onmiskenbaar en onomkeerbaar. Ik zie het vooral aan mijn handen en mijn gezicht: fijne, geniepige rimpeltjes, eczema, kleine kloofjes, een slapper wordende huid, donkere kringen en dieperliggende ogen. Dingen die ik liever niet zie, maar veel te veel bekijk. En hoe? Met mijn neus tot tegen de spiegel scan ik ieder riviertje en heuveltje en iedere anomalie moet er met spits - en wrijfwerk aan geloven. Ik besteed fortuinen aan zalfjes, scrubs en peelings, maar helaas. De tijd is ongenadig en weinig beïnvloedbaar door rijkdom. Het lijkt nochtans zo simpel: puistje duwen, etter weg, puistje weg. Niets is minder waar. Droge huid met schilfers, een beetje vet erop, droge huid weg. Niets is minder waar. Wallen onder de ogen, wat slapen, wat anti-wallen crème, wallen weg. Niets is minder waar. Die dingen leiden hun eigen leven! De kloofjes op mijn knokkels hebben al teveel van die producten gezien. Ze beschimmelen ervan en als ik mijn gezicht te lang aan deugddoende zonnestralen bloot stel (nee, nu niet, maar in de zomer !) verschijnt er een zee van minuscule bobbels op mijn voorhoofd. Daar wordt een vrouw lichtjes geïrriteerd van. Waarom verschijnen trouwens die lelijke dingen telkens op het gezicht: de mee-eters, de gerstekorrels, de rimpels? Waarom zoeken die geen plaats ergens op mijn voetzolen of op mijn achterwerk? Daar is plaats genoeg en dat is buiten het gezichtsveld van ... de meeste mensen, mezelf incluis. Waarom net daar, op mijn meest gefotografeerde, meest geëtaleerde boodschap-overbrengers ?
Ja! Ik weet het, ik weet het. Zo slecht ben ik er niet aan toe. Een vrouw in de bergen, een drankverslaafde kettingrookster lijkt vaak jaren ouder dan ik. Mijn lichaam is trouwens vrij behoorlijk hersteld na het dragen en baren van twee kinderen. (De vreetpartij rond mijn 17e heeft meer schade aangericht.) Maar wat meer is: de meeste mensen bekijken mij niet zo dicht als die meedogenloze spiegel! Helaas. Ook dat is niet altijd waar. Jana, mijn stiefdochter van 12, zei ooit: “Weet je Becca, de eerste keer dat ik jou zag had jij een puist ... dààr!” en ze wees met haar kleine spitse vinger ongegeneerd naar het midden van mijn naakte wang.
Zucht.

Nep in Las vegas

Ik hou er niet van om ‘randanimatie’ genoemd te worden. Mijn ambities reiken verder dan het levende decor te zijn tijdens mega dure bedrijfsfeestjes waar de besten beloond, de rijksten bewonderd en de diksten gehoorzaamd worden. 20 keer opnieuw kort na elkaar hetzelfde spelen vind ik vreselijk vermoeiend en afstompend, zeker als de omringende mensen het amper lijken op te merken hoe je je best doet om steeds even geloofwaardig over te komen. Hun drankje, hun gsm en hun socialising is dan veel belangrijker.
Maar soms, als de pruiken glamoureus, de kleren feeëriek, de juwelen schitterend en de look fantastisch beloven te zijn..., als ik mij weer in mijn moeders kleerkast waan, met haar verboden hakken en schmink en parels, als mijn dochter tijdens het passen bij Baeyens (kostuumatelier) met grote ogen staat te kijken: “o mama, zo moooooi!” dan kan ik niet weigeren, dan waan ik mij even heel jong en speels en o zo mooooooi! Daarvoor doen wij, actrices, het toch, ook ?

(En, weet je, ik ben met Rudy 16 keer getrouwd in Las Vegas, zonder dat dan ook echt te moeten doen. Schitterend toch? De keer ervoor is hij wel de dood in gejaagd door een al te jaloerse bodyguard van mij. Ook eens leuk. )

Exen

Laten we het eens hebben over Big Brother, Temptation Island, Wie wordt de man van Wendy? Of over dat programma op MTV waarvan mij de naam ontgaan is: een ‘ex-koppel’ wordt getest op de houdbaarheidsdatum van hun ex-zijn. Moeilijk om uit te leggen: twee mensen zijn uit elkaar, maar zijn nog heel ‘close’, onbetrouwbaar close volgens hun nieuwe partners. Die nieuwe partners werden gretig benaderd door het televisiestation om dat te testen. De ex-geliefden mogen een gratis weekendje in elkaars bijna-naakte aanwezigheid bubbelen, drinken, eten, slapen, luieren... Je kent het wel: alle lijfelijke lusten botvieren in lijfelijk stimulerende omstandigheden. De nieuwe partners zitten in minder stimulerende omstandigheden met een watertje en een sneetje bruin brood, hun bijna – net – niet – of –wel overspelige geliefden via verborgen camera te bespioneren. Soms valt het beeld uit en krijgen ze enkel klank, soms zien ze alleen ‘schematisch’ de plaats van hun geliefde ten opzichte van de andere. Je moet het gezien hebben om het te geloven. Die exen blijken dan natuurlijk echt wel close te zijn, maar je weet nooit of ze ‘het’ doen. ’t Is Amerika: alles kan, maar net niet helemaal. De borst kan, maar niet de tepel, de bil kan, maar niet te bilspleet, wel als er een touwtje tussen zit. (een string welteverstaan!)

Wij kijken daar soms naar. Wij, Rudy en ik. Wij hebben niet de minste interesse in dit soort blote billen, ophitsende, pseudo-erotische gedoe, integendeel. Wij vinden het decadent en laag en stom.
Dat vind ik toch.
En dat vind Rudy ook, hoop ik.
Toch heb ik niet het karakter om van dit voyeuristisch, populistisch programma weg te zappen, integendeel. Ik verspil er soms kostbare tijd aan. Ik moet zelfs bekennen dat ik het amusant vind, grof amusant, wreed geestig en gezellig choquerend. Weet je wat het lekkerste moment is? Achteraf moeten die mensen dan kiezen: voor hun oude of voor hun huidige partner. Het wordt natuurlijk pas echt leuk als die keuzes verkeerd blijken te zijn. Als zo’n ex zijn/haar ex terug wil, maar die andere ex hem/haar afwijst. Dan is zo’n ex alles kwijt: zijn/haar ex en zijn/haar huidig. Dan zie je die del/dummie afgaan en daar zit je toch net op te wachten. Dat is wreed. Dat zou ik niet mogen doen. Dit is nu net het amorele aan zo’n programma. Koppels bewust uit elkaar proberen te halen omwille van de kijkcijfers is voor mij veel bruggen te ver, ook al gaat het om domme koppels.

Waarom kijk ik dan? Wel, ik heb een professionele reden om dit zootje ongeregeld te aanschouwen. Ik wijd er diepgaande, filosofische discussies aan. Met mijn man, Rudy. (Die dan ook zit te kijken nadat ik een half uur alleen heb zitten giechelen afgewisseld met gemeende uitlatingen van verontwaardiging.)
De vraagstelling luidt: is dit nu echt of is dit gespeeld? Daar zijn we mee bezig als acteur. Het is onze beroepsplicht. Het is, voor ons, een soort onderzoeksmaterie: speelstijl versus realiteit. Ik ben er al uit. Rudy niet. Volgens hem zijn dat allemaal acteurs, volgens mij niet. Nee, ik ben niet naïef. Ik heb daarover nagedacht en vind mijn argumenten zelfs voor publicatie vatbaar.

Ten eerste zie ik niet in waarom een jonge, meestal niet onaardig uitziende acteur zich daaraan zou verbranden. Dit kleine rolletje zou hem namelijk voor de rest van zijn leven belemmeren om iets anders te doen, want dan zou hij zichzelf als acteur ontmaskeren. Daar zouden de programmamakers dan alles tegen doen, exclusiviteitcontracten voor betalen, zwijggeld, chantage, moord. Dat maakt zo’n programma helemaal niet meer rendabel terwijl zo’n programma net gemaakt wordt omdat het goedkoop én rendabel is.

Ten tweede: acteurs kosten geld, veel geld. Dus: niet goedkoop, noch rendabel.
Ten derde: hoe je het nu draait of keert: de emoties die getoond worden als zo’n griet/bink bedrogen wordt of afgewezen of versierd, die emoties die zijn echt wel geloofwaardig. Het zit hem in de details: in het knipperen met de ogen, het blozen, het pijnlijk incasseren van iets onverwachts. Het zou mij toch sterk verwonderen dat er zo’n grote hoop onbekende acteurs bestaat die dit soort van geloofwaardigheid zo moeiteloos kan produceren terwijl zoveel acteurs op dat gebied zo vaak de bal mis slaan in veel duurdere, veel meer gerepeteerde televisieprodukten.

Waarom denken dan zoveel mensen dat dit geacteerd is? Omdat het zo onwaarschijnlijk is dat mensen zo vaak, zo hevig en vooral zo vrijwillig zitten te snotteren voor een publiek van minstens een miljoen onbekenden? Omdat het zo geacteerd lijkt, zo erover, zo stom, zo kwetsbaar? Omdat Wendy Van Wanten zich toch zo niet kan zijn: zo ergerlijk, zo ongegeneerd, zo open en truttig huilend pratend tegen een grafzerk over haar nieuwe pasverworven geliefde? Natuurlijk is ze zo, maar natuurlijk is het ook geacteerd! Het grote verschil met acteurs is dat mensen in dat soort van reality-soaps zichzelf spelen. Die mensen acteren hun eigen leven en wees maar zeker dat ze hebben gerepeteerd: als kind al. Je kent het toch: een kindje valt en brult het uit van de pijn: open mond, triestige ogen die ondertussen gretig zoeken naar publiek. Dan komt mama met open armen en dan is alles goed. Ze worden getroost, gekoesterd en krijgen aandacht, veel aandacht. Maar kijkt er niemand dan is het verdriet snel over of wordt de aandacht getrokken door iets anders, dan vergeten ze het huilen een paar seconden om later met evenveel passie en pijn het huilen te hervatten. We hebben het allemaal wel eens gedaan, maar gaandeweg leren velen onder ons dat dit niet zo’n goeie manier van aandacht vragen is. We leren dat het een beetje kinderachtig is, dat we sterk moeten zijn en flink. Dat we alleen mogen huilen als het écht pijn doet. Dat je gevoelens niet uitbuit. Maar sommigen onder ons kunnen het blijkbaar niet laten, integendeel. Ze huilen graag als anderen kijken en als andere kijken dan huilen ze, of schokkend snikken ze, is ook mooi, of traag één traan over je wang laten rollen dat maakt een vrouw zo tragisch, zo beminnelijk, zo.. uit een film weggelopen, net een filmster. En sommigen denken dan: Jezus, wat is dit kinderachtig, dat kàn toch niet, maar zij, de drama-queens en snotterjongens zien dat niet zo. Ze zijn verblind door hun eigen huilende schoonheid en vooral, ze denken ons te hebben waar ze ons willen hebben: aandachtgevend, vol medelijden en met open armen.

Het is een vreemde, misschien wel onschadelijke vorm van narcisme, maar wat mij daarbij wel verontrust is dat er zoveel mensen rondlopen met deze kwaal en ook: waar zijn hun mammies?